Ўзбекистонда илк бор мактаб ўқувчиларига инсультнинг дастлабки белгиларини таниш ва шошилинч вазиятда тўғри ҳаракат қилишни ўргатувчи “FAST — суперқаҳрамонлар” дастури жорий этилмоқда. Соғлиқни сақлаш вазирлиги ахборот хизматининг хабарига кўра, дастур 1-ноябрдан бошлаб умумтаълим мактабларида босқичма-босқич йўлга қўйилади.

Дастур 1–4-синф ўқувчиларига мўлжалланган. Дастлab Тошкент шаҳрининг Олмазор туманидаги еттита, шунингдек, Самарқанд шаҳри, Қаттақўрғон ва Иштихон туманларидаги жами олтита мактабда машғулотлар ташкил этилади.

“FAST” нимани англатади?

Тамойил инсультнинг асосий белгиларини эслаб қолишга ёрдам беради: юздаги ўзгаришлар, қўлдаги ҳолсизлик, нутқ бузилиши ва вақтни бой бермасдан ҳаракат қилиш зарурати. Машғулотларда болаларга инсон юзида асимметрия пайдо бўлиши, бир қўлини кўтара олмаслиги ёки гапиришда қийналиши инсульт белгиси бўлиши мумкинлиги тушунтирилади.

Бундай вазиятда болалар катталарни зудлик билан хабардор қилиши ва “103” рақамига қўнғироқ қилиш кераклигини ўрганади.

Дастур қандай ўтказилади?

Дастур “Angels Initiative” халқаро ташаббуси доирасида ишлаб чиқилган. У дунёнинг 40 га яқин давлатида 2 миллиondan ортиқ болани қамраб олган. Дарслар ёшга мос ўйинлар, қаҳрамонлар ва видеоматериаллар ёрдамида олиб борилади. Мақсад — болаларнинг инсульт ҳақидаги билимини ошириш, бу маълумотни оила аъзоларига етказиш ва тез тиббий ёрдам чақириш кўникмаларини шакллантиришдир.

Миллий дастур доирасида

Бу ташаббус 2026-йил январида эълон қилинган “Инфаркт ва инсультга қарши курашиш” миллий дастурининг бир қисми сифатида ҳам аҳамиятли. Дастур доирасида “Электрон соғлиқни сақлаш” тизимида беморлар ва хавф гуруҳидаги аҳолининг электрон реестри юритилади, юрак-қон томир касалликларини эрта аниқлаш ва шошилинч ёрдам тизими такомиллаштирилади. Молиялаштириш учун 2026-йилда 239 миллиард сўм, 2027-йилдан эса йилига 280 миллиард сўм ажратилиши белгиланган.

Ота-оналар учун асосий хулоса оддий: болага ёшлигиданоқ “FAST” қоидасини ўргатиш, оилада инсульт белгилари ҳақида гаплашиш ва шошилинч ҳолатда вақтни йўқотмаслик муҳим.

Манба: Daryo.uz