O‘zbekistonda ilk bor maktab o‘quvchilariga insultning dastlabki belgilarini tanish va shoshilinch vaziyatda to‘g‘ri harakat qilishni o‘rgatuvchi “FAST — superqahramonlar” dasturi joriy etilmoqda. Sog‘liqni saqlash vazirligi axborot xizmatining xabariga ko‘ra, dastur 1-noyabrdan boshlab umumta’lim maktablarida bosqichma-bosqich yo‘lga qo‘yiladi.

Dastur 1–4-sinf o‘quvchilariga mo‘ljallangan. Dastlab Toshkent shahrining Olmazor tumanidagi yettita, shuningdek, Samarqand shahri, Kattaqo‘rg‘on va Ishtixon tumanlaridagi jami oltita maktabda mashg‘ulotlar tashkil etiladi.

“FAST” nimani anglatadi?

Tamoyil insultning asosiy belgilarini eslab qolishga yordam beradi: yuzdagi o‘zgarishlar, qo‘ldagi holsizlik, nutq buzilishi va vaqtni boy bermasdan harakat qilish zarurati. Mashg‘ulotlarda bolalarga inson yuzida asimmetriya paydo bo‘lishi, bir qo‘lini ko‘tara olmasligi yoki gapirishda qiynalishi insult belgisi bo‘lishi mumkinligi tushuntiriladi.

Bunday vaziyatda bolalar kattalarni zudlik bilan xabardor qilishi va “103” raqamiga qo‘ng‘iroq qilish kerakligini o‘rganadi.

Dastur qanday o‘tkaziladi?

Dastur “Angels Initiative” xalqaro tashabbusi doirasida ishlab chiqilgan. U dunyoning 40 ga yaqin davlatida 2 milliondan ortiq bolani qamrab olgan. Darslar yoshga mos o‘yinlar, qahramonlar va videomateriallar yordamida olib boriladi. Maqsad — bolalarning insult haqidagi bilimini oshirish, bu ma’lumotni oila a’zolariga yetkazish va tez tibbiy yordam chaqirish ko‘nikmalarini shakllantirish.

Milliy dastur doirasida

Bu tashabbus 2026-yil yanvarida xabar qilingan “Infarkt va insultga qarshi kurashish” milliy dasturining bir qismi sifatida ham ahamiyatli. Dastur doirasida “Elektron sog‘liqni saqlash” tizimida bemorlar va xavf guruhidagi aholining elektron reyestri yuritiladi hamda yurak-qon tomir kasalliklarini erta aniqlash va shoshilinch yordam tizimi takomillashtiriladi. Moliyalashtirish uchun 2026-yilda 239 milliard so‘m, 2027-yildan esa yiliga 280 milliard so‘m ajratilishi belgilangan.

Ota-onalar uchun asosiy xulosa oddiy: bolaga yoshligidanoq “FAST” qoidasini o‘rgatish, oilada insult belgilari haqida gaplashish va shoshilinch holatda vaqtni yo‘qotmaslik muhim.

Manba: Daryo.uz