Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti

Orqaga

Oliygohlar 30/12/2024 Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti

Mazkur bilim dargohida Turkiston va unga qo‘shni bo‘lgan xorijiy sharq mamlakatlarining tarixi, etnografiyasi, geografiyasi, o‘lkashunosligi, islom tarixi va musulmon qonunshunosligi kabi fanlar, sharq xalqlarining tillari va adabiyotlari o‘rgatilgan.

1918-yil noyabr oyida Toshkentda Turkiston Sharqshunoslik instituti tashkil etildi. Bu institut O‘rta Osiyo tarixida birinchi sharqshunoslik oliy o‘quv yurti sifatida qo‘shni mamlakatlar uchun ham sharqshunoslik fanining turli sohalari bo‘yicha malakali mutaxassislar yetishtirib bera boshlagan.

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 1922-1923 o‘quv yilida Turkiston Sharqshunoslik institutida 210 nafar talaba o‘qigan. Bundan 16 foizigina mahalliy xalq farzandlari bo‘lgan. Turkiston Sharqshunoslik instituti 1924-yilda fakultet sifatida O‘rta Osiyo davlat universitetiga qo‘shib yuborilgan.

Sharqshunoslik ta’limining dastlabki davrlarida, qisqa davr ichida mazkur ilm dargohidan A.K.Borovkov, V.V.Reshetov, K. Yudaxin, I.A.Kissen. R.L.Nemenova kabi taniqli tilshunos olimlar, P.P.Ivanov, M.R.Ivanova, M.Masson, V.A.Shiglkin, O.A.Suxareva kabi mashhur tarixchi va etnograflar, Muxtor Avezov, Sotim Ulug‘zoda kabi atoqli yozuvchilar hamda D.G.Voronovskiy kabi sharqshunos olimlar yetishib chiqqan.

1990-yilda Toshkent Davlat universitetining Sharq fakulteti negizida universitetning Sharqshunoslik instituti tashkil qilingan. Oradan ko‘p otmay, 1991-yil 15-iyulda esa bu institut O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning farmoni bilan Toshkent davlat sharqshunoslik institutiga aylantirilgan.

Yangi O‘zbekiston rivojlanish va taraqqiyot strategiyalariga muvofiq ravishda oliy ta’lim tizimida keng qamrovli islohotlar amalga oshirila boshlandi, shu jumladan, sharqshunoslik ilm va ta’limining yangi ufqlari belgilandi va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 16-apreldagi “Sharqshunoslik sohasida kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish va ilmiy salohiyatni oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ–4680-son qaroriga muvofiq Toshkent davlat sharqshunoslik instituti negizida Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti tashkil etildi.

Bugungi kunda, Sharqshunoslik universitetida 28 kafedra faoliyat ko‘rsatadi. Institut bitiruvchilari orasida O‘zbekistonning Favqulodda va Muxtor Elchisi sifatida dunyoning qator katta va obro‘li mamlakatlarida, jumladan, AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya, Yaponiya, Turkiya, Belgiya, Isroil, Hindiston, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Misrda faoliyat yuritishmoqda.

Sharqshunoslik universiteti o‘tgan davr mobaynida 400 dan ortiq fan nomzodi, 80 dan ortiq fan doktori tayyorladi. 8 nafar olimlar O‘RFA akademikligiga,14 nafar sharqshunos-olimlar O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan fan arboblari, 12 nafari Beruniy va Hamza nomlaridagi davlat mukofotlari, 7 nafari Firdavsiy, Ahmad Yassaviy, Mahmud Qog‘ariy, Javoharla’l Neru va Imom al-Buxoriy nomlaridagi xalqaro mukofotlarining laureatlari. Bundan tashqari, qator sharqshunos-olimlar “O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi”, “O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiyi” faxrli unvonlariga ega, 8 nafar sharqshunos-olim “El-yurt hurmati”, “Buyuk xizmatlari uchun”, “Mehnat shuhrati” ordenlariga sazovor bo‘lishgan.

Hozirda Sharqshunoslik universitetida 25 ta kafedra va quyidagi fakultetlar faoliyat yuritmoqda:

Sharq filologiyasi va tarjimashunoslik fakulteti:

Arab filologiyasi kafedrasi;
Eron-afg‘on filologiyasi kafedrasi;
Janubiy va Janubiy Sharqiy Osiyo tillari kafedrasi;
Urdu tili, adabiyoti, Pokiston madaniyati va tarixi;
Mumtoz filologiya va adabiy manbashunoslik kafedrasi;
Tarjimashunoslik va xalqaro jurnalistika kafedrasi;
Sharq mamlakatlari adabiyoti va qiyosiy adabiyotshunoslik kafedrasi;
Nazariy va amaliy tilshunoslik.

Sharq sivilizatsiyasi va tarix fakulteti:

Sharq mamlakatlari tarixi va antropologiyasi kafedrasi;
Markaziy Osiyo xalqlari tarixi va etnologiyasi kafedrasi;
Sharq falsafasi va madaniyati kafedrasi;
Pedagogika va psixologiya kafedrasi;
Manbashunoslik va tasavvuf germenevtikasi kafedrasi.

Sharq mamlakatlari iqtisodiyoti, siyosati va turizm fakulteti:

Sharq mamlakatlari iqtisodiyoti kafedrasi;
Sharq mamlakatlari siyosati va xalqaro munosabatlar kafedrasi;
Tashqi iqtisodiy faoliyat va turizm kafedrasi;
Matematika va umumiqtisodiy fanlar kafedrasi.

Xitoyshunoslik fakulteti:

Xitoy filologiyasi kafedrasi;
Xitoy tarixi, madaniyati, siyosati va iqtisodiyoti kafedrasi.

Koreyashunoslik fakulteti:

Koreys filologiyasi kafedrasi;
Koreya tarixi, madaniyati, siyosati va iqtisodiyoti kafedrasi.

Yaponshunoslik fakulteti:

Yapon filologiyasi kafedrasi;
Yaponiya tarixi, madaniyati, siyosati va iqtisodiyoti kafedrasi.

Turkshunoslik fakulteti:

Turk filologiyasi kafedrasi;
Turkiy xalqlar tarixi, madaniyati, siyosati va iqtisodiyoti kafedrasi;
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi;
G‘arb tillari kafedrasi.

Universitetda bakalavriat va magistratura bosqichlarda quyidagi yo‘nalishlarda mutaxassislar tayyorlaydi:

Bugungi kunda Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti (TDShU) 100 ga yaqin xorijiy oliy ta’lim muassasalari va tashkilotlari bilan hamkorlik aloqalarini o‘rnatgan. Jumladan, Yaponiya, Xitoy, Koreya Respublikasi, Hindiston, Vyetnam, Malayziya, Indoneziya, Misr, Turkiya, Eron, AQSh, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Frantsiya, MDH mamlakatlarining bir qator nufuzli universitet va tashkilotlari.

Universitetning talabalar turar joyida jami 290 ta talaba-yoshlar yashab kelmoqda. Shundan qiz talabalar 140 nafar va o‘g‘il bola talabalar 150 nafarni tashkil qiladi. TTJ da talabalar bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazishlari uchun sport zali, kutubxona doim faoliyat yuritadi.