Мактаблар узоқ вақт давомида тўғри жавобни, силлиқ ёзилган иншони ва тайёр маҳсулотни рағбатлантириб келди. Энди сун’ий интеллект бу маҳсулотларни бир неча соniyada тайёрлай олади. Шундай экан, «аълочи» деганда нима назарда тутилади ва қайси хатти-ҳаракатни мукофотлаш керак, degan савол туғилади.

Мақола муаллифи ўз тажрибасидан бошлайди. У ўрта мактабнинг дастлабки икки йилини «академик минималист» сифатида ўтказган. Кейин инглиз адабиёти курси унинг ичидаги қизиқишни уйғотган. Унинг фикрича, муҳим нарса ўқувчининг ўз фикрига ишониши ва билим излашдаги ички эҳтиёжидир.

Ишонч ташқарига кўчганда

Муаллиф аълочи ўқувчиларда янги ташвишли белгиларни пайқаган. Илгари ўзи жавоб топадиган саволга улар энди дарҳол сун’ий интеллектдан тасдиқ сўрайди. Баъзилар ўз ғоясидан воз кечиб, тайёр, силлиқ вариантга кўпроқ ишонади.

Манбадаги сўровга кўра, АҚШда ўсмирларнинг 70 фоизи мактаб ишларида сун’ий интеллектдан фойдаланади. Улардан 38 фоизи бу уларнинг ўз ғояларини камроқ яратишига олиб келаётганини, 39 фоизи эса ўрганиш имкониятини йўқотаётганини айтган.

Маҳсулот эмас, жараён

Муаллиф баҳолашни ўзгартиришни таклиф қилади. «Бу иш қанчалик яхши?» ўрнига, «Бу хулосага қандай келдингиз?» деб сўраш керак. Қайси савол тадқиқотни бошлаган, биринчи фикр нега рад этилган, қайси манба фикрни ўзгартирган, сун’ий интеллект қаерда ёрдам берган ва қаерда унинг тавсиясини рад этилгани — шуларни кўрсатиш лозим.

Бундай саволларга тайёр жавоб топиш қийинроқ, чунки улар ишнинг ҳақиқий муаллифи кimligini очиб беради.

Қандай қоидалар керак?

Муаллиф сун’ий интеллектни тақиқлашга эмас, уни тушуниш ва баҳолашга ўргатишга чақиради. Мактаб раҳбарлари ва ўқитувчилар биргаликда аниқ қоидалар ишлаб чиқиши керак: сун’ий интеллектдан фойдаланиш қachon ўрганиш, қachon алдаш ҳисобланади? Акс ҳолда ҳар бир синфда ўқувчилар бошқа-бошқа қоидалар билан ишлайди.

Манба: EdSurge