Maktablar uzoq vaqt davomida to‘g‘ri javobni, silliq yozilgan inshoni va tayyor mahsulotni rag‘batlantirib keldi. Endi sun’iy intellekt bu mahsulotlarni bir necha soniyada tayyorlay oladi. Shunday ekan, «a’lochi» degani nima va qaysi xatti-harakatni mukofotlash kerak, degan savol tug‘iladi.

Maqola muallifi o‘zining tajribasidan boshlaydi. U o‘rta maktabning dastlabki ikki yilini «akademik minimalist» sifatida o‘tkazgan. Keyin esa ingliz adabiyoti kursi uning ichidagi qiziqishni uyg‘otgan. Uning fikricha, muhim narsa o‘quvchining o‘z fikriga ishonishi va bilim izlashdagi ichki ehtiyoji.

Ishonch tashqariga ko‘chganda

Muallif a’lo o‘quvchilarda yangi xavotirli belgilarni payqagan. Ilgari o‘zi javob topadigan savolga ular endi darhol sun’iy intellektdan tasdiq so‘raydi. Ba’zilar o‘z g‘oyasidan voz kechib, tayyor, silliq variantga ko‘proq ishonadi.

Manbadagi so‘rovga ko‘ra, AQShda o‘smirlarning 70 foizi maktab ishlarida sun’iy intellektdan foydalanadi. Ulardan 38 foizi bu ularning o‘z g‘oyalarini kamroq yaratishiga olib kelayotganini, 39 foizi esa o‘rganish imkoniyatini yo‘qotayotganini aytgan.

Mahsulot emas, jarayon

Muallif baholashni o‘zgartirishni taklif qiladi. «Bu insho qanchalik yaxshi?» o‘rniga, «Bu xulosaga qanday keldingiz?» deb so‘rash kerak. Qaysi savol tadqiqotni boshlagan, birinchi fikr nega rad etilgan, qaysi manba fikrni o‘zgartirgan, sun’iy intellekt qayerda yordam bergan va qayerda uning tavsiyasini rad etilgan, shularni ko‘rsatish lozim.

Bunday savollarga tayyor javob topish qiyinroq, chunki ular ishning haqiqiy muallifi kim ekanini ochib beradi.

Qanday qoidalar kerak?

Muallif sun’iy intellektni taqiqlashga emas, uni tushunish va baholashga o‘rgatishga chaqiradi. Maktab rahbarlari va o‘qituvchilar birgalikda aniq qoidalar ishlab chiqishi kerak: sun’iy intellektdan foydalanish qachon o‘rganish, qachon esa aldash hisoblanadi? Aks holda har bir sinfda o‘quvchilar boshqa-boshqa qoidalar bilan ishlaydi.

Manba: EdSurge