Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik nafaqat ularning ruhiy va jismoniy holatiga zarar yetkazadi, balki kelajakdagi munosabatlar va xulq-atvorni shakllantirishda salbiy iz qoldiradi. So‘rov natijalariga ko‘ra, yoshlarning aksariyati bu masalada ogohlikni oshirish va bolaning huquqlarini muhofaza qilish zarurligini ta’kidlamoqda.

Yoshlarning ko‘pchiligi jismoniy jazoga qarshi

O‘zbek yoshlarining 85.5%i jismoniy jazoning bolalarning ruhiy va sog‘lig‘iga salbiy ta’sir qilishini tan olgan. Ruhiy holat va ta’limdagi muammolar bu jarayonning eng keng tarqalgan oqibatlari sifatida qayd etilgan.

Respondentlarning 61.3%i ota-onalar o‘rtasidagi janjallar bolaga jiddiy salbiy ta’sir ko‘rsatishini ta’kidlagan. Bu jarayon bolalar ruhiy holatida stress va noxush xulq-atvor shakllanishiga olib keladi.  

Jismoniy jazoning oqibatlari

Infografikaga ko‘ra, bolalarga nisbatan jismoniy jazoning eng keng tarqalgan oqibatlari quyidagilardir:  

Ruhiy holatga salbiy ta’sir: Ayollarning 38.4% va erkaklarning 36.0% bu omilni asosiy muammo sifatida qayd etgan.

Sog‘liq muammolari: Respondentlarning 19.6% ayollar va 15.9% erkaklari jismoniy jazoning salbiy sog‘liq oqibatlariga urg‘u bergan.  

O‘qishdagi qiyinchiliklar: Ayollarning 12.7% va erkaklarning 9.8% bu omilni ta’kidlagan.  

Munosabatlar va xulq-atvor o‘zgarishlari

Jismoniy jazolar urayotgan shaxs bilan bolaning munosabatlariga ham zarar yetkazadi: ayollarning 10.8% va erkaklarning 11.6% bu fikrda. Shuningdek, xulq-atvorning salbiy tomonga o‘zgarishi ayollarning 7.6% va erkaklarning 8.6% tomonidan ta’kidlangan.  

Tarbiyalashdagi noto‘g‘ri yondashuvlar

Garchi respondentlarning 11.2% erkaklari va 6.8% ayollari jismoniy jazoni tarbiyalashda ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin deb hisoblashsa-da, bu yondashuvning salbiy oqibatlari ancha keng miqyosda namoyon bo‘ladi.  

Bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning oldini olish muhim

Bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning oldini olish uchun quyidagilarni yodda saqlash lozim:  

- Bolaga nisbatan zo‘ravonlikda bolaning aybi yo‘q.  

- Bola har doim muhofaza qilinish va yaxshi munosabat huquqiga ega.  

- Zo‘ravonlik sodir etilgan taqdirda, bu haqida ota-onalar, o‘qituvchilar yoki mutaxassislarga xabar berish kerak.

To‘plovchi Ma’mura To‘rayeva