Oliy ta’lim muassasalarida (OTM) tahsil olayotgan talabalarning kontrakt to‘lovlariga oid tartib va talablar ko‘pchilik uchun dolzarb masalalardan biridir. Afsuski, ayrim hollarda talabaning kontrakt to‘lovini to‘liq yoki qisman bajarmagani bois uni oraliq nazorat yoki yakuniy imtihonlarga kiritmaslik holatlari uchrab turadi. Bu esa qonuniy jihatdan mutlaqo noto‘g‘ri hisoblanadi.

 Kontraktni to‘lamagan talaba imtihondan chetlashtirilishi mumkinmi?

Yo‘q, bunga oliy ta’lim muassasasi rahbariyati yoki o‘qituvchilarning hech qanday qonuniy haqqi yo‘q. Talabaning oraliq yoki yakuniy nazoratga kiritilmasligi faqat kontraktning to‘lanmaganligi bilan asoslanishi mumkin emas.

Yagona qonuniy chorasi — agar talaba umuman shartnoma shartlarini bajarmasa va kontrakt puli to‘lanmasa, OTM uni talabalar safidan chetlashtirish huquqiga ega. Biroq imtihonga kiritmaslik, darsga qo‘ymaslik, ataylab fandan yiqitish kabi harakatlar — bu g‘ayriqonuniy va pedagogik etikaning buzilishi sanaladi.

Bu borada bir qancha rasmiy manbalarda ham quyidagi tavsiyalar ta’kidlangan:

"Talabani oraliqqa yoki yakuniyga kiritmaslik, ataylab fandan yiqitish, darsga kiritmay nb qo‘yib qo‘yish, va boshqa g‘ayriqonuniy harakatlar amalga oshirish umuman mumkin emas."

📅 Kontrakt to‘lov muddatlari qanday?

Oliy ta’lim muassasalari tomonidan kontrakt to‘lovlari uchun quyidagi muddatlar belgilangan:

Talabalikka tavsiya etilgan abituriyentlar:

Kamida 25% — 15-sentyabrgacha (yoki Davlat qabul komissiyasi belgilagan muddatgacha).

Ikkinchi va undan keyingi kurs talabalari:

1-oktyabrgacha — OTM rahbariyati tomonidan belgilanadigan muddat asosida;

Barcha kurs talabalari uchun umumiy to‘lov tartibi:

Kamida 50% — 1-yanvargacha;

75% — 1-martgacha;

100% — 1-maygacha (yoki OTM rahbariyati uzaytirgan muddatgacha).

Xorijiy fuqarolar uchun: OTM rahbariyati belgilagan alohida muddatlarda amal qiladi.

Nodavlat oliygohlar: Bunda shartnoma talaba va oliygoh o‘rtasida tuzilgan kelishuv asosida belgilanadi.

✅ Xulosa:

Hech bir talaba kontraktni to‘liq to‘lamaganligi sababli imtihondan chetlatilishi mumkin emas. Imtihonlar — talabaning bilimini baholash vositasi bo‘lib, unga bo‘lgan huquqini faqat qonun asosida cheklash mumkin. Agar siz yoki tanishingiz bunday holatga duch kelgan bo‘lsa, bu bo‘yicha OTM rahbariyatiga, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligiga yoki tegishli rasmiy platformalarga murojaat qilish tavsiya etiladi.