Ҳеч қачон светофорни кўрмаган замонавий одамни топиш қийин. Муайян даврийлик билан қизил, сариқ ёки яшил рангларда ёниб турувчи қурилма машиналар ва пиёдалар ҳаракатини тартибга солиб туради.

   Болалигиданоқ сигналларнинг маъносини ҳамма билади, лекин нима учун бу ранглар ёруғлик чироқлари учун танланганлиги ҳаммага ҳам маълум эмас.

  1868 йилда Лондон парламенти яқинидаги бир кўчада жаҳондаги биринчи светофор пайдо бўлди. Қурилма полиция ходимларига жуда тирбанд Бридж Стрит кўчасини сал енгиллаштириш учун мўлжалланган эди. Бундай қурилманинг ғояси муҳандис Жон Пеак Найтнинг хаёлига келди. Бироқ, объектив баҳолайдиган бўлсак, у шунчаки бу қурилмани темир йўл семафоридан нусха қилиб кўчирди.

   Кабина ва дилижанс ҳайдовчиларнинг кўз олдига баландлиги 6,7 метр бўлган кўчма ўқли устун пайдо бўлди. Улар икки томонга ("тўхташ" белгиси) ёки 45 градусгача пастга ("эътибор беринг" сигнали рухсат беришда ишлатиши) энгашиб кетарди. Кечки пайт қизил ва яшил линзали газ чироқ ишлатиларди. Тизимнинг ишлаши учун 24 соат давомида йўл ҳаракати ёритгичида полиция ностабил навбатчи бўлиб турарди.

Шундай қилиб, темир йўл семафорида ишлатилган қизил ва яшил ранглар ҳозирги светофор учун қарз қилиб олинди. Қизиғи шундаки, дастлаб "диққат" белгисини яшил ранг билан ифодалашади, оқ рангли сигналдан кейин эса ҳаракатланишга рухсат берилган. Аммо, бундай тартиб муваффақиятсизликка бўлиб чиқди. Муҳандислар баъзан осмондаги катта юлдузларни семафори белгиси сифатида қабул қилишган ва бу кўпгина фалокатларга олиб келган. 

   Фақат ўн йил ўтгач, физикларда қизил, яшил ва сариқ рангли чироқлар стандарт ранглар бўлиб ўрнатилганини тушунтириш мумкин бўлди. Камалакдаги ранглар ичида айнан шу ранглар спектрнинг энг узун тўлқинига эга. Шунинг учун бу сигналлар максимал масофадан кўринади.

Тўпловчи Маъмура Тўраева